OECD-nin 29 sentyabr 2026 tarixli Education at a Glance 2026 bölməsi böyüklərin qeyri-formal təlimdə iştirakını əmək bazarı statusuna görə müqayisə edir. OECD ortalaması üzrə məşğulların 49 faizi və işsizlərin 34 faizi əvvəlki 12 ayda belə təlimdə iştirak edib.
Mənbədə əmək qüvvəsindən kənarda olanların iştirak faizi 17 kimi göstərilir. Bu faizləri Azərbaycanın göstəricisi kimi təqdim etmək olmaz.
Statistik kəsim nə deməkdir?
Mənbə 25–64 yaşlı böyüklərin iştirakına baxır və məlumatın əsas hissəsi 2023-cü ilin PIAAC və milli sorğularından gəlir. Deməli xəbər 2026-cı ildə yayımlansa da ölçülən davranış əsasən daha əvvəlki dövrə aiddir. “2026-cı ildə iştirak 49 faizdir” cümləsi dövrü səhv göstərər. Ölkələr üzrə metod fərqi və sorğunun əhatəsi də nəzərə alınmalıdır.
Məşğul olmaqla təlimə qatılmaq arasında əlaqə görünür, lakin bu rəqəmlər səbəbiyyət testi deyil. İş yerində imkan və maliyyə dəstəyi fərqli ola bilər; əvvəlki təhsil, vaxt və rəqəmsal çıxış kimi amillər də rol oynayır. OECD göstəricisi konkret ölkədə hansı proqramın işləyəcəyini özü demir.
İşəgötürən və təlim planlayıcısı üçün suallar
Şirkət daxili təlim payını ölçərkən yalnız qatılan işçilərin sayına baxmasın. Kimlər cədvələ görə gələ bilmir? Növbəli və uzaqdan çalışanların çıxışı necədir? Təlim saatları iş vaxtına düşürmü? Onlayn və əyani formatlar eyni nəticəyə aparırmı? Bu suallar iştirak fərqini azaltmaq üçün yerli məlumat tələb edir.
Hipotetik müəssisədə ofis çalışanlarının 60, sahə çalışanlarının 20 faizi təlimə qatılıbsa bu, sahə əməkdaşlarının maraqsızlığını sübut etmir. Təlim vaxtı və iş növbəsi fərqini yoxlamaq lazımdır. İştirak payının məxrəcini də eyni qayda ilə müəyyən edin: uyğun əməkdaşlar, bütün əməkdaşlar, yoxsa dəvət edilənlər?
Tarix və mənbə qeydi
OECD materialı 29 sentyabr 2026 tarixlidir; əsas məlumat dövrü 2023 sorğuları və əvvəlki 12 aylıq iştirak ölçüsüdür. Yazı OECD ortalamasını ölkə siyasəti və ya AİTM nəticəsi kimi təqdim etmir. Daha yeni ölkə üzrə məlumat üçün aidiyyəti rəsmi statistika ayrıca araşdırılmalıdır.
Siyasət qərarı üçün əlavə məlumat
OECD ortalaması yalnız iştirak fərqini göstərir; proqramın harada keçirilməli olduğunu demir. İşsiz şəxsin təlimə çıxışı üçün vaxt, ödəniş, nəqliyyat və əvvəlki bacarıq ayrıca araşdırılmalıdır. İş yerində çalışanlar üçün işəgötürənin imkanları daha çox ola bilər, amma bütün iş yerləri eyni deyil. Azərbaycanda plan qurulacaqsa yerli rəsmi statistika və hədəf qrup üzrə kiçik ehtiyac analizi lazımdır. Müxtəlif sorğuların “son 12 ay” sualı eyni qoyulmayıbsa faizləri yanaşı sıralamaq düzgün olmaz.
OECD rəqəmləri ilə daxili göstəricinizi müqayisə etmək istəyirsinizsə əvvəl təlim növünü uyğunlaşdırın. İş yerində keçirilən məcburi kurs, peşəkar seminar və öz təşəbbüsü ilə onlayn dərs sorğularda fərqli təsnif oluna bilər. Eyni “son 12 ay” pəncərəsini istifadə edin, iştirakçıya bir neçə kursa görə bir dəfə say verin. Məşğulluq statusu il ərzində dəyişibsə hesablama qaydasını yazın. Bu detallar olmadan 49/34/17 faiz xətti maraqlı olsa da yerli müdaxilənin təsirini ölçməyə yaramır.
İşçi qruplarının öyrənmə ehtiyacını düzgün ayırmaq üçün İnsan Resursları proqramına baxın. ATD-nin təlim saatları və ILO-nun gənclər göstəricisi ayrı məxrəc və dövr nümunələridir.