Komanda AI alətini artıq istifadə edirsə, “istifadə edin” və ya “istifadə etməyin” cümləsi iş qaydası yaratmır. Rəhbərə ilk ay üçün üç şey lazımdır: icazə verilən tapşırıqlar, insanın yoxlama öhdəliyi və məlumatın qorunma sərhədi. Buradakı qayda şablondur; hüquq, informasiya təhlükəsizliyi və müqavilə tələbləri ilə uyğunlaşdırılmalıdır.
İlk həftə: istifadə xəritəsini çıxarın
Komandadan hansı alətləri, hansı məlumat növü ilə, hansı nəticə üçün işlətdiyini anonim və cəzasız formatda soruşun. “Mətn qaralaması”, “müştəri məlumatı”, “kod”, “qərar tövsiyəsi” ayrı risklərdir. ILO-nun AI bacarıqları hesabatı texniki biliklə yanaşı idrak və sosial bacarıqların da önəmini göstərir. Buna görə alət təlimini yalnız prompt yazmağa endirməyin; fakt yoxlama, müştəri konteksti və məsul qərar da öyrədilməlidir.
İkinci həftə: qərar sərhədini yazın
| Tapşırıq | AI rolu | İnsan yoxlaması |
|---|---|---|
| Açıq mənbə xülasəsi | İlkin struktur | Mənbəni açıb faktı və tarixi yoxlamaq |
| Müştəriyə cavab qaralaması | Dil və format təklifi | Şəxsi məlumatı, öhdəliyi və tonu təsdiqləmək |
| Maliyyə proqnozu | Variant hesablaması | Fərziyyə, formula və yekun qərarı təsdiqləmək |
| İşə qəbul qərarı | Məlumatı təşkil etmək | Qərəz, hüquq və insan qərarı üzrə ayrıca nəzarət |
Məxfi məlumatı təsdiqlənməmiş xarici alətə daxil etməyin. AI nəticəsini özünüz görmədən müştəriyə, tənzimləyiciyə və ya işçiyə “rəsmi qərar” kimi göndərməyin. Hər çıxışın mənbəsi və son yoxlayan şəxsi qeyd edin.
Üçüncü həftə: iki real işi sınaqdan keçirin
Az riskli iki tapşırıq seçin. Məsələn, açıq mənbə xülasəsini AI ilə və onsuz hazırlayın. Vaxt, fakt səhvi, redaktə sayı və istifadəçinin qərarı üçün faydanı müqayisə edin. “Daha tez oldu” təkbaşına keyfiyyət göstəricisi deyil. Səhvin düzəldilməsinə sərf olunan vaxtı da ölçün. İşçi aləti istifadə etməyi istəmirsə, rolun məcburi tələbi və alternativ iş yolu aydın olmalıdır.
Dördüncü həftə: qaydanı yeniləyin
Hansı tapşırıqda keyfiyyət yaxşılaşdı, hansında risk artdı? Təsdiq qaydasını faktlara görə düzəldin. Gallup-un ABŞ üzrə 2026 araşdırması AI tətbiqi ilə işçi bağlılığı arasında sadə avtomatik əlaqə qurmağın düzgün olmadığını göstərir; rəhbər dəstəyi və aydın plan ayrıca əhəmiyyətlidir. Bu nəticəni Azərbaycan komandasında səbəb-nəticə qanunu kimi qəbul etməyin, öz göstəricinizi ölçün.
Qısa siyasət cümləsi
“Komanda təsdiqlənmiş AI alətlərini açıq və icazəli məlumatla ilkin qaralama üçün istifadə edə bilər; hər fakt və qərar məsul əməkdaş tərəfindən mənbə ilə yoxlanır; şəxsi və müqavilə ilə qorunan məlumat yalnız təsdiqlənmiş mühitdə işlənir; yekun cavabın sahibi insandır.” Bu cümləyə alət siyahısı, istisna kanalı və hadisə bildiriş yolu əlavə olunmalıdır.
Tez-tez verilən suallar
AI çıxışını olduğu kimi paylaşmaq olarmı? Məlumatın doğruluğu, hüquq və ton yoxlanmadan paylaşılmamalıdır.
Bütün tapşırıqlara eyni qayda tətbiq edək? Xeyr. Məxfi məlumat və yüksək təsirli qərar daha sərt nəzarət tələb edir.
Uğuru nə ilə ölçək? Vaxtla yanaşı səhv, yenidən iş, qərar keyfiyyəti və işçi təcrübəsi ilə.
İlk ayın sonunda nə dəyişməlidir? Sınaq nəticəsinə əsaslanan icazəli istifadə siyahısı və məsul şəxs qaydası.
Rəhbər ssenariləri ilə bu çərçivəni işləmək üçün AİTM-in liderlik akademiyasına baxın.