ILO-nun 11 avqust 2026 tarixli gənclərin əmək bazarı barədə açıqlaması 2025-ci ildə qlobal 15–24 yaşlılar üzrə işsizlik dərəcəsini 12,4 faiz, işsiz gənclərin sayını təxminən 67 milyon göstərir. Ayrı göstərici olan NEET — nə təhsildə, nə məşğulluqda, nə də təlimdə olan gənclər — təxminən 20 faiz və 257 milyon kimi verilir.
Bu iki məxrəc eyni deyil; rəqəmləri toplamaq və ya birini o biri ilə əvəz etmək olmaz.
İşsizlik və NEET niyə fərqlidir?
İşsizlik dərəcəsi əmək qüvvəsində olan, iş axtaran və işləməyən gənclərə baxır. NEET isə daha geniş yaş qrupunda təhsil, məşğulluq və təlimdən kənarda qalmanı ölçür. İş axtarmayan gənc işsizlik məxrəcində olmaya, lakin NEET kəsimində ola bilər. Tərifə aid yaş, ölkə və mənbə qaydasını oxumadan “gənclərin 20 faizi işsizdir” yazmaq yanlışdır.
ILO qlobal göstəriciləri ölkələr arasında böyük fərqləri gizlədə bilər. Azərbaycan üzrə nəticə çıxarmaq üçün milli rəsmi statistika və eyni yaş/tərif lazımdır. Xəbər qlobal riskə işarə edir, yerli əmək bazarı proqramının qiymətləndirilməsi deyil.
Təlim provayderi və işəgötürən üçün sual
Yeni başlayanlar üçün kurs proqramı real giriş rolunun tapşırığına bağlıdırmı? Təlim sonrası iş nümunəsi və ya praktik tapşırıq varmı? İşəgötürən bacarığı nəyə görə tanıyır? Tək kurs sertifikatı əmək bazarında yer zəmanəti vermir. Hipotetik mühasibat assistenti proqramında sənəd yoxlama, məlumat dəqiqliyi və eskalasiya ssenarisi məşq oluna bilər; nəticə real iş tapşırığının rubrikası ilə yoxlanmalıdır.
Əgər gəncin təlimə çıxışı məkan, vaxt, ödəniş və ya internetlə məhdudlaşırsa mövzunu dəyişmək kifayət etmir. Proqram dizaynı bu maneələri ayrıca nəzərə almalıdır. Lakin konkret müdaxilənin təsirini ILO rəqəmindən birbaşa çıxarmaq olmaz.
Tarix və əhatə
Mənbə 11 avqust 2026 tarixində yayımlanıb; burada sitat gətirilən rəqəmlər 2025 qlobal gənclər göstəriciləridir. İşsizlik 12,4 faiz/67 milyon, NEET isə ayrıca 20 faiz/257 milyon göstəricisidir. Bu xəbər həmin terminləri qarışdırmadan təqdim edir.
İşə keçid üçün iki tərəfli plan
Gənclər üçün təlim proqramında həm iştirakçının öyrənmə işi, həm işəgötürənin tanıyacağı sübut planlanmalıdır. Sadə nümunə: kurs sonunda mövzu testi ilə yanaşı real rola bənzər sənəd yoxlama tapşırığı təqdim olunsun, işəgötürən rubrikanı əvvəlcədən görsün. Bu belə iş zəmanəti deyil; seçim qərarını daha məlumatlı edə bilər. ILO-nun qlobal rəqəmləri bu alətin təsirini ölçmür, yalnız problemin əhatəsinə işarə edir.
İşəgötürən “gənclərin təcrübəsi yoxdur” deyəndə giriş rolunun öz təcrübə yaratma imkanını da yoxlamalıdır. Hansı tapşırıq nəzarətlə verilə bilər, hansı səhv geri qaytarılandır, hansı qərar rəhbərdə qalmalıdır? Praktika bu sərhədlərlə qurulanda yeni işçi öyrənir, təşkilat da riski idarə edir. Lakin işə qəbul, təlim və təcrübə proqramlarının təsirini ILO-nun qlobal 12,4 faiz göstəricisindən çıxarmaq olmaz. Yerli proqramı yerli məxrəc və müşahidə ilə qiymətləndirin.
Gənclər barədə hər statistik çıxarışda yaş aralığını yazmaq faydalıdır: burada söhbət 15–24 yaş qrupundan gedir. Başqa yaş həddi olan proqramla müqayisə edilirsə məxrəc fərqini ayrıca göstərin.
İş roluna uyğun seçim meyarlarını işləmək üçün İşə Qəbul proqramına baxın. OECD böyüklərin təlim iştirakı və WEF/PwC giriş rolları fərqli yaş və mövzu kəsimləridir.